Formda
kalmak pek çok kişi tarafından kendi kişisel özelliklerine göre
şekillendirilebilir. Kilo problemi olmayan kişiler tarafından aynı kiloda kalma
çabaları olarak nitelendirilirken benzer durum kilolu biri için eski kilosuna
kalmak olarak nitelendirilebilir.
Bu terim sadece fiziksel değil, ruhsal ve zihinsel sağlığın iyiliğini kapsayan
ve sağlığın her aşamasını içeren bir ifadedir. Beslenme ve fiziksel aktivite,
her biri için temeldir.
Formda
olduğunuzda :
Günlük yaşamdaki duygusal ve mental değişikliklere karşı dayanıklı olarak
pozitif bir bakış açısıyla üstesinden gelirsiniz.
Kalp hastalıkları, kanser, diyabet gibi ciddi hastalıkları içeren pek çok sağlık
sorununa karşı düşük risk taşırsınız.
Kendinizi iyi hissetme ve görme şansına sahip olursunuz.
Acil durumlarda kendinizi korumak için gerekli fiziksel güç ve dayanıklılıkta
olursunuz.
Yüksek kalitede ve belki de uzun bir yaşam için iyi bir şans yakalarsınız.
Formda
olmanın yaşı yoktur. Formda kalmak, her yaşta düzenli fiziksel aktivite ve iyi
beslenmeyi içeren bir yaşam şeklidir. Ne kadar erken başlanırsa sağlık için o
kadar iyi olur. Her yaşta ve yaşamın her aşamasında kendi potansiyelinizin en
fazlasını yapın. Besin seçimi ve fiziksel aktiviteyi gereksinimlerinize adapte
ederek, kişisel alışkanlık ve yaşam biçimi haline getirerek sağlıklı
olabilirsiniz. Bu kitap yaşam boyu sağlıklı beslenme ve aynı zamanda besinlerden
zevk alma konularında bilgilendirmektedir.
İyi
beslenme ve düzenli fiziksel aktivite- sadece biri değil- formunuzu geliştiren
yaşam şekli ile ilgili ayrılmaz iki alışkanlıktır. Yaşam şekilleri ile ilgili
diğer kararlar da sağlığınızı olumlu yönde etkilemektedir. Yeterli uyku, sigara
içmeme, stresi kontrol altına alma, orta düzeyde alkollü içecek tüketme, emniyet
kemeri kullanma, hijyen kurallarına uyma ve sağlığı korumak için düzenli olarak
tıbbi kontroller yaptırmak bunlardan birkaçıdır.
Beslenme terimini hep duyarsınız. Besin ve formda kalma ilişkisi, duyumlarınızın
temelini oluşturur. Beslenme yiyeceklerin vücudu nasıl beslediğine bağlıdır. İyi
beslenme de aşırıya kaçmadan vücudun gereksinimine yetecek kadar besin
alınmasıdır.
Bugünkü
beslenme bilgileri yıllar süren bilimsel araştırmalar sonucu elde edilmiştir.
Sağlık ve besinlerle ilgili araştırmaların uzun bir tarihi geçmişi vardır, hatta
bununla ilgili eski Yunanların da kayıtları bulunmaktadır. Fakat beslenme ile
ilgili gizemler 19. yüzyıla kadar açıklığa kavuşturulamamıştır. Bundan sonra
bilim adamları beslenme ile ilgili pek çok soruyu cevaplayabilmişlerdir.
Çalışmalar devam etmekte ve bilim adamları beslenme, besinler ve onların
sağlıkla ilgileri hakkında önemli soruları araştırmaktadırlar.
Günümüzde beslenme önerileri somut bilimsel bulgulara dayanmaktadır. Eskilerden
farklı olarak, sağlık için yiyecek seçiminde geçerli güçlü temellere sahibiz,
kişisel sağlığınız için beslenme ilkelerini uygulama ve öneriler alma, size
bağlıdır.
Riskleri Tartmak :
Şişmanlık, fazla vücut yağı olarak tanımlanırken, fazla kilolu olmak ise yağ,
kemik ve kasları içeren vücut ağırlığının fazla olması şeklinde tanımlanmıştır.
Vücut yağ yüzdesi 25’in üzerinde olan erkekler ve 30’un üzerinde olan kadınlar
şişman olarak değerlendirilmektedir.
Şişmanlığın nedenleri, enerji dengesizliğinden çok daha fazla karışıktır. Aile
içinde şişmanlık görüldüğü için genetikle ilişkili olabilir. Çocuğun bulunduğu
çevre ve yetiştirme koşulları da şişmanlığı etkileyebilmektedir. Anne veya
babası şişman olan çocukların fazla kilolu olma olasılığı % 40’dır ve bu risk
oranı hem annenin hem de babanın şişman olmasıyla ikiye katlanır. Kalıtsal
olarak yavaş bir metabolizmaya sahip olan kişiler daha çok kilo almaya
eğilimlidirler. Günümüzün aktif olmayan yaşam tarzı, çoğu kilo sorunlarıyla
yakından ilişkilidir. Örneğin, yapılan çalışmalar aşırı televizyon izlemenin
şişmanlık insidansıyla doğrudan ilişkili olduğunu göstermiştir. Günümüz
teknolojisi, video oyunları ve bilgisayarlar da şişmanlıkla yakından
ilişkilidir. Diğer psikolojik, sosyal ve yaşam tarzı faktörleri de
düşünüldüğünde kişisel farklılıklar gösteren karışık şişmanlık nedenleri ortaya
çıkar.
Çok
zayıf olmak nasıldır? Zayıflığın nedenleri de fazla kilolu olmanın nedenleri
kadar karışıktır. Genetik, zayıflıkta da etkili bir faktör olabilir. Şişmanlık
gibi, ailesel bir durum olabilir. Bazı kişiler ailelerinden hızlı bir
metabolizma özelliği alabilirler. Bir çok nedenle beyindeki iştah merkezi açlık
sinyalleri oluşturmayabilir, böylece aç olsanız bile tok gibi hissedersiniz.
Psikolojik, fiziksel, ekonomik, sosyal ve yaşam tarzı gibi diğer faktörler de
besin tüketiminde azalmaya neden olabilirler.
Özellikle sıcak günlerde uygulanması öngörülen bir diyettir. Meyve diyeti sayesinde ortalama olarak 2 kilo verebilirsiniz. Meyve diyeti günlük 100 Kalorilik enerji alınmasına dayanır. 2 kilodan daha fazla vermek isteyenler için önerilen bir diyet değildir. Meyve diyeti sayesinde vücudunuzu toksinlerden arındırabilir, şişkinliğin geçmesini sağlayabilir ve cildinizin daha parlak görünmesini sağlayabilirsiniz.
SABAH :
1 kayısı, 1 şeftali, 1 fincan çilek, 1/2 elma, 1/2 litre maden suyu ve
arzuya göre 3-5 kaşık tatlandırıcı kullanarak 1 kase meyve salatası
hazırlayın. İşte hazırladığınız bu salatanın yarısı sabah kahvaltınızı
oluşturacak.
ARA ÖĞÜN :
Sabah hazırlamış olduğunuz meyve salatasının diğer yarısı.
ÖĞLEN :
1 köfte ya da 60 gram et veya tavuk (ızgara).
1 kase yoğurt.
1 ince dilim ekmek.
1 kase salata (1 tatlı kaşığı yağ ile tatlandırılmış).
ARA ÖĞÜN :
3-4 adet kepekli kraker ya da bisküvi.
AKŞAM :
4 yemek kaşığı etli bir sebze yemeği.
2 ince dilim ekmek
1 kase yoğurt.
1 adet meyve.
Sağlıklı Sebze Diyeti. Diyet Süresi 2 Hafta (14 gün) - Günlük Enerji 100 Kalori
SABAH :
Birinci Gün : Mısır gevreği, yağsız yoğurt, taze meyve, portakal suyu, kafeinsiz kahve
veya çay.
İkinci Gün : Hurmalı minik ekmek, yağsız kesik süt peyniri, kavun, diyet reçel ve
kafeinsiz kahve veya çay.
Üçüncü Gün : Kuru üzüm ve tarçınlı kornfleks, yağsız yoğurt, bir dilim kızarmış ekmek,
reçel, portakal suyu, sıcak kafeinsiz kahve veya çay.
Dördüncü Gün : Kornfleks, yağsız yoğurt, tazame meyve (veya suyu), bir dilim kızarmış
ekmek, reçel, sıcak kafeinsiz kahve veya çay.
Beşinci Gün : Yağsız tavada yumurta gibi pişirilmiş tofu, bir dilim kızarmış ekmek,
portakal suyu, kafeinsiz kahve veya çay.
Altıncı Gün : Tarçınlı elmalı pankek, taze meyve, yağsız yoğurt, reçel ve kafeinsiz
kahve veya çay.
Yedinci Gün : Peynirli taze meyva, meyva suyu, bir dilim kızarmış ekmek, kafeinsiz
kahve veya çay.
ÖĞLE :
Birinci Gün : Fırında patates; brokoli, marul, papates ve nohuttan oluşmuş bir salata
(üzerine limon olabilir), taze meyve.
İkinci Gün : Üzerine haşlanmış mercimek ve salatalık konmuş yeşil salata (sirkeli).
Kızartılmış veya gevretilmiş pide parçaları üzerine közlenmiş patlıcan, soğuk
domates çorbası kuskuslu.
Üçüncü Gün : İçinde pirinç, fasulye ve sebze bulunan dürüm, domates sosu, taze
yeşilliklerden salata.
Dördüncü Gün : İçinde yeşillikler ve sarmısak bulunan patates çorbası. Yeşil salata.
Beyaz haşlanmış fasulye (üzerine kuru domates olabilir).
Beşinci Gün : Kızartılmış dolmalık biberlerle süslenmis mantar, yeşillikler üzerine
İtalyan fasulye salatası, kavun serbest.
Altıncı Gün : Mercimek ve ıspanaklı pilav, yeşil salata, taze meyve.
Yedinci Gün : Yeşillikler ve salatalıkla süslenmis kuskus salatası, közlenmiş patlıcan,
taze meyve.
AKŞAM :
Birinci Gün : Makarna, üzerine yeşil dolma biber, haşlanmış beyaz fasulye taneleri,
sarmısaklı az limonlu sos. Yeşil salata, kırmızı şarapta pişirilmiş şeftali.
İkinci Gün : Haşlanmış fasulye ve pirinç, haşlanmış bamya ve domates, yeşil salata,
zevke göre üstüne sos ve muz.
Üçüncü Gün : Ispanaklı ravioli, kızartılmış küp şeklinde ekmekler bulunan kerevizli
mercimek çorbası, yeşil salata, vanilyalı meyve.
Dördüncü Gün : İki dürüm yufkası arasında pişirilmiş muz, sebzeli çili, İspanyol
pirincinden pilav, yeşil salata, tarçın ve romla haşlanmış ananas.
Beşinci Gün : Kızartılmış domates sandöviçi, içinde mısır bulunan fasulye çorbası,
yeşil salata, taze meyva.
Altıncı Gün : Çorba, bezelyeli pilav, yeşil salata, haşlanmış meyve.
Yedinci Gün : Siyah fasulyeli kahverengi pirinçten pilav, kabak salatası, yeşillikler,
taze meyve.
Güllacın kökleri eskilere Osmanlıya dayanır ve her ramazanda evlerde mutlaka
güllaç yapılır. Tatlıları hamur ve sütlü tatlılar olarak ayırırız ve her tatlı
bu gruplardan birine girer. Güllaç hem süt hem de hamur kullanıldığı için bu
gruplardan birine girmez. Hamur tatlıları ağır olur ve çok kalori verirler.
Sütlü tatlılar ise hamur tatlılarına göre daha hafiftir. Güllaç her iki gruba
girse de yeme tarzı ile hafif kalorisi ile ağır bir tatlıdır. Ramazanda haftada
3 defa güllaç yiyen bir kişi ramazan sonunda 2 kg alır. Eğer Güllacı light
olarak yenseydi yani ununu bir kısmını tam tahıllı ya da kepekli olsaydı. Şeker
yerine tatlandırıcı, normal süt yerine yağsız süt eklenseydi daha hafif ve
enerjisi %31 azaltılmış olunurdu.
|
Güllaç 1
porsiyon
|
Light Güllaç
1 porsiyon
|
|
|
160 gr un
35 gr ceviz
125 gr şeker
160 gr süt
|
|
Enerji
|
1224
|
|
Protein
|
26,5
|
|
Yağ
|
28,3
|
|
Karbonhidrat
|
212,6
|
|
Lif
|
8,6
|
|
Kolesterol
|
21,6
|
|
|
|
160 gr un
35 gr ceviz
Tatlandırıcı
160 gr yağsız süt
|
|
Enerji
|
839
|
|
Protein
|
26,8
|
|
Yağ
|
22,6
|
|
Karbonhidrat
|
166
|
|
Lif
|
8,6
|
|
Kolesterol
|
3,3
|
|
|
Ramazana özgü ekmek çeşidi olan pide ramazanda en çok tüketilen besinler
arasında yer alır. Ramazan pidesinin yapılışı üzerine pek çok değişik tarif
bulunmaktadır. Bu tariflerden yola çıkarak en az malzeme kullanılarak yapılanla
en çok malzeme kullanılarak yapılan pideleri karşılaştırdık ve bileşimlerini
hesapladık. 4 dilim tam tahıllı ekmek 100 gram gelir ve 187 kalori enerji verir,
ramazan pidesinin 100 gramı yapılan tariflere göre değişmekle birlikte 291–388
kalori enerji verir. Ramazan pidesi %35–50 arasında daha fazla enerji verir.
Normal zamanda 8 dilim tam tahıllı ekmek tüketen bir kişi ramazan pidesi
yediğinde 4 dilim (100 gr) yemesi gereklidir. Normalde tüketildiği gibi 8 dilim
tam tahıllı ekmek yerine ramazan boyunca pide yenildiğinde 1,4 kg alınmaktadır.
Ramazanda ekmek tüketimi gün içerisinde kayıp edilen enerjiyi alma ve güçten
düşmeme mantığıyla normal tüketimin 2 katına çıkmaktadır. Artan ramazan pidesi
tüketimiyle ramazan boyunca yaklaşık 3 kg bir artışa neden olmaktadır.
Ramazan
boyunca pide yerine tam tahıllı ekmeği tercih ederseniz yaklaşık 3 kiloluk bir
artışın önüne geçmiş olursunuz. Eğer ramazanda pide yemek istiyorsanız pidenin
miktarına çok dikkat etmeniz gereklidir. Normal zamanda tüketilen ekmeğin yerine
ramazanda pide ile yer değiştirmek istiyorsanız mutlaka miktarını günlük
tükettiğiniz ekmekten daha az tüketmelisiniz.
Son
zamanlarda artan posanın önemli nedeniyle günlük hayatta kullanılan beyaz unlu
mamuller yerini kepekli ve tahıllı ürünlere bırakmaya başlamıştır. Ramazan
pidesinin de kepekli ve tam tahıllı olan çeşitleri birçok firma tarafından
üretilmektedir. Tam tahıllı ya da kepekli pideyi tercih ederseniz günlük posa
alımınızı arttırarak kan şekerinizin dalgalanmasını, ramazan boyunca kabız
olmayı engelleyebilirsiniz.
|
Tarif I *
(100 gr)
|
Tarif II**
(100 gr)
|
|
|
250 ml Süt
10 gr kuru maya
10 gr şeker
5 gr tuz
680 gr un
50 gr tereyağı
|
|
Enerji
|
291
|
|
Protein
|
8,03
|
|
Yağ
|
5,76
|
|
Karbonhidrat
|
51,2
|
|
Lif
|
2,99
|
|
Kolesterol
|
15,2
|
|
|
|
1 kg un
50 gr maya
100 gr tereyağı
20 gr yoğurt
5 gr tuz
5 gr şeker
60 gr sıvıyağ
|
|
Enerji
|
388
|
|
Protein
|
9,4
|
|
Yağ
|
12,6
|
|
Karbonhidrat
|
58,9
|
|
Lif
|
4,07
|
|
Kolesterol
|
19,5
|
|
|
Beyinin kullandığı tek enerji kaynağı glikozdur. Vücuttaki glikoz depoları kısa
sürede tükenir ve vücut glikozu başka kaynaklardan üreterek beyini beslemeye
çalışır. İftara doğru beyinin kullanacağı glikozun azalmasından dolayı; baş
ağrısı, sinirlilik, stres, halsizlik, dikkat dağılmasına neden olmaktadır.
İftara yetişmek için trafikte olan kişilerin glikoz azalmasından dolayı
dikkatlerini toparlama ve sinirli olmalarından dolayı saldırgan hareketler
sergilemektedirler.
Sufle puf böreği gibi şişerek pişen şeylere verilen addır.
Hazırlık : 20 dak. Pişirme : 25 dak.
Malzemeler : (6 kişi
için)
200 gr beyaz etli balık filetosu
4 Yumurta
6 yemek kaşığı Krema
2 tatlı kaşığı Limon Suyu
10 sap Maydanoz
Tere Sosu
Tuz, Karabiber
Hazırlanışı :
Balık filetolarını yıkayıp kurulayın. Yumurta sarıları ve
krema ile karıştırın. Mikserden geçirin. Üstüne limon suyunu, maydanozları, tuz
ve biberi katın.
Yumurta aklarını mikserle çırpıp, kar köpüğü haline getirin.
Bu köpüğü bir kaşık ile yavaş yavaş karışıma yedirin.
Bir cam tepsi ya da küçük 6 güveci yağlayın, içine bu
karışımı koyun. 180-200º fırında 25-30 dakika kadar pişirin.
Balık suflesini Tere sosu ile servis yapabilirsiniz.
(Terrine d'épinards au saumon)
Hazırlık : 30 dak. Pişirme : 10 dak.
Malzemeler : (4 kişi
için)
200 gr Somon Balığı Filetosu
200 gr Ispanak
200 gr Krema
2 yemek kaşığı Zeytinyağ
3 yaprak Jelatin
Sos için tekrar 200 gr Krema
2 adet Limon
Tuz, Karabiber
Hazırlanışı :
Yıkanmış ve ayıklanmış ıspanakları ince ince kıyın.
Zeytinyağında hafifçe öldürün. Pişen ıspanaklarla somon balığı filetolarını
birlikte mikserden geçirin.
Kremayı da mikserde çırpıp, şanti haline getirin. Bu şantiden
2 kaşık alıp bir tencerede hafifçe ısıtın. Buna önceden soğuk suda bırakılmış
ve sonra suyu sıkılmış jelatin yapraklarını katın.
Önce bu sıvıyı, sonra da geri kalan şantiyi ıspanak somon
püresine ekleyin. Tuz, karabiber ekleyin. Güveç ya da Cam bir tepsiye püreyi
dökün. Buzdolabına koyun. 2-3 saat bekletin.
Servisi yaparken, dilim dilim kesilir. Yanına krema ve limon
dilimleri konur.
Hazırlık : 15 dak. Pişirme : 50 dak.
Malzemeler : (4 kişi
için)
½ Kg Kabak
2 adet kırmızı Dolmalık Biber
4 adet Domates
1 adet Kuru Soğan
4 adet Yumurta
100 gr rende Gravyer Peyniri
4 yemek kaşığı Süt (light)
2 yemek kaşığı Zeytinyağ
Tuz, Karabiber
Hazırlanışı :
Kabakları kabuklarını soymadan küçük küçük parçalara bölün.
Domateslerin kabuklarını kaynar suda 30 sn tuttuktan sonra soyun ve sap ve
çekirdeklerini çıkardığınız biberlerle birlikte küçük küçük kesin. Aynı şekilde
soğanları çentin.
Tüm sebzeleri zeytinyağında ve kuvvetli ateşte 20 dakika
kadar karıştırarak pişirin. Tuz ve biberini koyun.
Diğer yanda yumurtaları kırıp iyice çırpın, içine sütü ve
gravyer peynirini ekleyin. Sonra pişirdiğiniz sebzeleri de üstüne ekleyip,
karıştırın.
Hepsini bir kalıba döküp 200° C fırında 30 dakika pişirin.
Bu turtayı hem sıcak hem soğuk servis yapabilirsiniz.